Jeśli chcecie zrozumieć, jak Palantir widzi świat, zacznijcie od źródła. „The Technological Republic” to manifest prezesa firmy Alexa Karpa i ostra krytyka Doliny Krzemowej za to, że nie broni państwa, któremu zawdzięcza rozwój. I swoiste wezwanie do powrotu do współpracy przemysłu technologicznego z rządem na wzór czasów II wojny, tym razem w epoce sztucznej inteligencji. Czyta się to jak program polityczny firmy, która – przypomnijmy – chce dziś sprzedać swój system polskiemu MON.

Przeciwwagą dla manifestu Karpa jest „Filozof w Dolinie Krzemowej” Michaela Steinbergera, dziennikarza „The New York Times”. Steinberger kreśli portret człowieka, który zbudował technologicznego giganta, choć nie miał wykształcenia ani biznesowego, ani informatycznego. Opisuje też, jak oprogramowanie Palantira trafiło do Mosadu, armii USA, dziesiątek agencji federalnych i koncernów takich jak Airbus i BP. Książka stawia pytania o moralne granice i polityczne zaangażowanie twórców Palantira. Najlepiej czytać obie razem.

Tymczasem sejmowa komisja śledcza ds. Pegasusa zakończyła ponad dwa i pół roku pracy, przedstawiła jawny projekt raportu (370 stron) i skierowała zawiadomienia do prokuratury, m.in. „w sprawie przekroczenia uprawnień, niedopełnienia obowiązków i umożliwienia ujawnienia informacji niejawnych podmiotom zagranicznym”.

Najciekawszy wątek naszego tekstu o Palantirze dotyczy kontroli nad danymi. Podobnie jest z Pegasusem. Według sejmowej komisji serwer odpowiedzialny za infekowanie telefonów pozostawał w rękach izraelskiej firmy, dane pobierane przez Pegasusa wypływały poza Polskę, a producent mógł technicznie np. odciąć służby od systemu.

Problem brzmi znajomo: co się dzieje, gdy państwo kupuje narzędzie, nad którym nie ma pełnej kontroli?