Daniel Flis
Ilustracja: Aleksandra Ołdak
22 kwietnia 2026
Cała Polska mówi o skandalu Zondacrypto, opisywanym systematycznie przez TVN24i Wirtualną Polskę. To nie pierwszy raz, gdy pieniądze klientów, którzy zainwestowali w dziwne platformy, rozpływają się w powietrzu. Osiem lat temu, gdy Zondacrypto nazywała się jeszcze BitBay, jej prezes wprowadził na nią kryptowalutę FuturoCoin (związaną z – płatną, a jakże – platformą społecznościową FutureNet). Historię tego przewału opisaliśmy na FRONTSTORY.PL. FuturoCoin, podobnie jak Zondacrypto, uwiarygadniała się widowiskowym sponsoringiem sportu, choćby na bolidach Formuły 1.
Na BitBayu FuturoCoin można było wymieniać na Bitcoina, złotówki, dolary i euro. Kto go kupił, ufając słowom prezesa, że „waluta została sprawdzona”, srogo się rozczarował; w kilka lat jego wartość spadła niemal do zera.
Kierownictwu BitBaya nie przeszkadzało, że sam FutureNet już w 2018 r. był uważany za piramidę finansową. Jak ujawnił dziennikarz Superwizjera Michał Fuja, twórcy FutureNet, Roman Z. i Stephan M., osobiście dogadywali się z cichym założycielem BitBaya, Romanem Ż., gangsterem skazanym za wyłudzenie VAT-u.
Dziś twórców FutureNet – w której polscy klienci stracili 90 mln zł a koreańscy 28 mln euro – ścigają prokuratury z Wrocławia i Południowej Korei. O pogoni za oszustami można by nakręcić kilka sezonów komedii sensacyjnej: w 2022 r. greckie służby zatrzymały Stephana M., gdy próbował wylecieć do Dubaju. Gdy zwolniły go za kaucją, uciekł do Albanii. Ekstradycji nie będzie, bo tamtejsze władze przyznały mu status uchodźcy.
Z kolei Roman Z. po raz pierwszy został zatrzymany cztery lata temu we Włoszech, ale szybko uciekł z aresztu domowego. Dwa lata później wpadł w Czarnogórze. Gdy zwolniono go z aresztu – znów uciekł. W marcu tego roku polscy śledczy poprosili o jego ponowne aresztowanie i ekstradycję, tym razem z Serbii.
Po upadku Zondacrypto odnalezienie jej twórców może być równie trudne. Prezes przebywa podobno w Monako i raczej nie planuje odwiedzin w Polsce.
Daniel Flis
Dziennikarz FRONTSTORY
Wierzymy, że dziennikarstwo śledcze to dobro publiczne.
Zostań naszym patronem, wesprzyj nas na Patronite.
Tymczasem za oceanem branżą krypto zatrząsł reportaż New York Timesa (rozmowa z autorem dostępna bez paywalla), ujawniający prawdziwą tożsamość Satoshi Nakamoto, twórcy Bitcoina. Od ponad 17 lat to, kim w rzeczywistości jest Nakamoto, pozostawało zagadką, nad którą pochylały się dziesiątki dziennikarzy i domorosłych tropicieli. John Carreyrou z NYT w trakcie wielomiesięcznego śledztwa porównał jego artykuły i posty z tekstami ponad 400 osób, typowanych przez innych dziennikarzy.
Okazało się, że tylko jedna z nich popełnia dokładnie te same drobne błędy i konstrukcje językowe, co Satoshi: np. zapomina użyć apostrofu w “it’s”, kończy zdania słowem “also” albo wstawia dwie spacje między zdaniami. To Adam Back, brytyjski kryptograf, na którego pracę powoływał się Satoshi.
Czy zagadka została ostatecznie rozwiązana? Sam Back zaprzecza, że jest Satoshim.
W tej sekcji nie napiszę słowa o kryptowalutach, polecę za to książkę mojego ulubionego reportera Patricka Radden Keefe’a. To autor m.in. wspaniałego „Imperium bólu” o bezwzględnej rodzinie Sacklerów, których firma wypromowała lek przeciwbólowy OxyContin i doprowadziła do epidemii uzależnień od opioidów. Keefe znany jest również z „Cokolwiek powiesz, nic nie mów” – przenikliwego portretu bojowników IRA.
Jego najnowsza książka, „London Falling”, opowiada o nastolatku, który zmarł tragicznie, wyskakując z balkonu. Po jego śmierci rodzice odkryli, że obracał się w podejrzanych kręgach, podając się za syna rosyjskiego oligarchy. Co doprowadziło go do samobójstwa i czy na pewno było to samobójstwo?
Na te pytania Keefe próbował odpowiedzieć w reportażu opublikowanym w New Yorkerze w 2024 r., książka jest jego rozwinięciem. Wciąż na nią czekam, ale już dziś polecam w ciemno.
Policz, ile warte byłyby kryptowaluty inwestora, który w czasie, gdy FuturoCoin miał najwyższą cenę, wydał po 10 000 dolarów na FuturoCoin i Bitcoin.
Odpowiedzi można wysyłać na newsletter@frontstory.pl
ODPOWIEDŹ NA OSTATNIĄ ZAGADKĘ:
Lev Bannov (Лев Баннов), założyciel spółki Nowe Technologie Komunikacyjne (NKT / Новые коммуникационные технологии), obecnie działającej jako R7 JSC (Р7-Офис).
